Global ACI جایگزین IAF
اگر در زمینه دریافت یا اعتبارسنجی گواهینامه ISO فعالیت می کنید، احتمالا نام های IAF، ILAC و Global ACI را شنیده اید. از ابتدای سال 2026 تغییر مهمی در ساختار اعتباربخشی بین المللی اتفاق افتاده که برای شرکت های دارنده گواهینامه ISO، مراجع صدور گواهینامه ISO و شرکت هایی که با بازارهای خارجی کار می کنند اهمیت زیادی دارد.
سوال اصلی این است: Global ACI چیست، چه ارتباطی با IAF و ILAC دارد و آیا گواهینامه هایی که قبلا با اعتبار IAF دریافت شده اند همچنان معتبر هستند؟
پاسخ کوتاه این است که از اول ژانویه 2026، Global Accreditation Cooperation Incorporated یا همان Global ACI به عنوان ساختار واحد جدید فعالیت خود را آغاز کرده و وظایف و نقش های پیشین IAF و ILAC را در یک سازمان بین المللی واحد دنبال می کند.
Global ACI چیست؟
Global ACI مخفف Global Accreditation Cooperation Incorporated است؛ یک سازمان بین المللی که در حوزه اعتباربخشی و ارزیابی انطباق فعالیت می کند.
این سازمان وظیفه ایجاد و توسعه چارچوب های بین المللی برای اعتباربخشی نهادهایی مانند:
- مراجع صدور گواهینامه سیستم های مدیریتی ایزو
- آزمایشگاه های آزمون و کالیبراسیون
- نهادهای بازرسی
- مراجع صدور گواهینامه محصول
- مراجع صدور گواهینامه اشخاص
- نهادهای اعتبارسنجی و راستی آزمایی
- ارائه دهندگان آزمون مهارت
- تولیدکنندگان مواد مرجع
- بانک های زیستی، را بر عهده دارد.
بنابراین یک نکته مهم را باید در نظر گرفت: Global ACI خودش صادرکننده گواهینامه ISO برای شرکت ها نیست.
نقش Global ACI در سطح بالاتری از زنجیره اعتباربخشی قرار دارد. این سازمان چارچوب و توافق های بین المللی را مدیریت می کند و نهادهای اعتباربخشی عضو آن، مراجع ارزیابی انطباق را بر اساس استانداردهای مربوطه ارزیابی و اعتباردهی می کنند.
برای مثال مرجع اعتبار بخشی ایران (مرکز ملی تایید صلاحیت ایران یا NACI) که خود وظیفه اعتبار بخشی به شرکت های صادر کننده ایزو در ایران را دارد به عنوان AB معتبر ایران دارای عضویت در سازمان Global ACI است.
چرا Global ACI ایجاد شد؟
پیش از سال 2026، بخش مهمی از زیرساخت اعتباربخشی بین المللی تحت دو مجموعه اصلی یعنی IAF و ILAC قرار داشت.
IAF بیشتر در حوزه اعتباربخشی مراجع صدور گواهینامه ایزو و برخی فعالیت های مرتبط با ارزیابی انطباق فعالیت می کرد و ILAC نیز حوزه هایی مانند آزمایشگاه ها، آزمون و کالیبراسیون را پوشش می داد.
با ایجاد Global ACI، این ساختارها در قالب یک سازمان بین المللی واحد ساماندهی شدند.
هدف از این تغییر، ایجاد هماهنگی بیشتر، کاهش موازی کاری و تقویت یک چارچوب بین المللی برای پذیرش نتایج ارزیابی انطباق است.
Global ACI از 1 ژانویه 2026 فعالیت عملیاتی خود را آغاز کرده است.
آیا IAF از بین رفته است؟
این موضوع یکی از پرتکرارترین سوالات شرکت هاست.
IAF به شکل سازمانی سابق خود دیگر مرجع عملیاتی مستقل نیست و Global ACI نقش های سابق IAF و ILAC را در ساختار جدید بر عهده گرفته است.
اما این موضوع به معنی بی اعتبار شدن فوری تمام گواهینامه ها یا اسناد دارای نشان IAF نیست.
Global ACI برای دوره انتقال، سازوکارهایی را برای ادامه استفاده از نشان های قبلی IAF و ILAC در نظر گرفته است. بنابراین صرف مشاهده نشان IAF یا ILAC روی یک سند، به این معنی نیست که آن سند بعد از سال 2026 فاقد اعتبار شده است.
حتی ممکن است در دوره انتقال، برخی اسناد جدید همچنان دارای نشان های قدیمی باشند. دلیل آن نیز ادامه اجرای مقررات انتقالی و شرایط مربوط به استفاده از این نشان هاست.
بنابراین بهتر است اعتبار یک گواهینامه را فقط از روی لوگوی روی آن قضاوت نکنید و زنجیره اعتباربخشی و وضعیت شرکت صادرکننده را بررسی کنید.
تفاوت IAF و Global ACI چیست؟
به زبان ساده می توان گفت:
IAF و ILAC ساختارهای بین المللی قبلی بودند و Global ACI ساختار واحد جدیدی است که فعالیت های مربوط به اعتباربخشی بین المللی را در یک چارچوب مشترک دنبال می کند.
در ساختار جدید، Global ACI دارای یک Multilateral Recognition Arrangement یا MRA است.
این توافق چندجانبه برای ایجاد سازوکاری جهت شناسایی متقابل فعالیت های ارزیابی انطباق در میان نهادهای اعتباربخشی عضو طراحی شده است.
این موضوع برای شرکت هایی که صادرات، مناقصات بین المللی، همکاری با شرکت های خارجی یا زنجیره تامین بین المللی دارند اهمیت بیشتری پیدا می کند.
Global ACI MRA چیست؟
یکی از مهم ترین مفاهیم در ساختار جدید، Global ACI MRA است.
MRA یا توافق شناسایی متقابل چندجانبه، چارچوبی است که به نهادهای اعتباربخشی عضو و امضاکننده اجازه می دهد نتایج ارزیابی انطباق را در حوزه های مشخص، بر اساس ضوابط توافق شده، به رسمیت بشناسند.
در عمل، هدف این است که یک سازمان مجبور نباشد برای فعالیتی که قبلا توسط یک نهاد معتبر و تحت دامنه مشخص ارزیابی شده است، در هر کشور دوباره تمام فرآیند ارزیابی را از ابتدا انجام دهد.
این موضوع می تواند به کاهش هزینه، کاهش دوباره کاری و تسهیل تجارت بین المللی کمک کند.
البته یک نکته بسیار مهم وجود دارد:
وجود Global ACI MRA به معنی پذیرش خودکار هر مدرک در هر کشور و برای هر کاربردی نیست.
شرایط قانونی، الزامات مشتری، مقررات کشور مقصد، دامنه اعتبار مرجع اعتباردهنده و الزامات صنعت مورد نظر همچنان اهمیت دارند.
به همین دلیل اگر هدف شرکت شما صادرات یا استفاده از گواهینامه در یک مناقصه خارجی است، صرفا داشتن یک لوگوی بین المللی روی گواهینامه کافی نیست و باید شرایط مقصد نیز بررسی شود.
آیا گواهینامه ISO با نشان IAF هنوز معتبر است؟
در دوره انتقال، پاسخ کلی بله است.
طبق اطلاعات رسمی Global ACI، ادامه استفاده از نشان های IAF MLA و ILAC MRA تحت شرایط مشخص و تا زمانی که الزامات انتقال در اقتصاد مربوطه اجرایی شود امکان پذیر است.
همچنین سازمان هایی که تا پایان سال 2025 به عنوان امضاکننده IAF MLA یا ILAC MRA شناخته شده بودند و به Global ACI پیوسته اند، برای حوزه های مورد تایید، در چارچوب جدید Global ACI نیز به رسمیت شناخته شده اند.
بنابراین اگر شرکت شما قبلا گواهینامه ISO معتبری دریافت کرده که در زنجیره اعتباربخشی آن IAF قرار داشته است، نباید صرفا به دلیل تغییر ساختار از IAF به Global ACI تصور کند که گواهینامه آن بی اعتبار شده است.
آیا باید گواهینامه ایزو قدیمی را تعویض کنیم؟
معمولا صرفا به دلیل تغییر نام ساختار اعتباربخشی، نیاز به تعویض فوری گواهینامه وجود ندارد.
گواهینامه ISO باید از نظر مرجع صادرکننده، دامنه اعتبار، وضعیت اعتباردهنده و الزامات سازمان خریدار یا نهاد مقصد بررسی شود.
از طرف دیگر، شرکت هایی که در حال دریافت گواهینامه جدید هستند بهتر است قبل از صدور، دقیقا بدانند مدرک ایزو از چه مرجعی صادر می شود و زنجیره اعتباربخشی آن چیست.
این موضوع مخصوصا زمانی اهمیت پیدا می کند که گواهی نامه ISO قرار است در یک مناقصه، صادرات، قرارداد بین المللی یا همکاری با یک شرکت خارجی استفاده شود.
آیا Global ACI خودش گواهینامه ISO صادر می کند؟
خیر.
این یکی از اشتباهات رایج در بازار است.
Global ACI خودش مرجع صدور گواهینامه ISO برای شرکت ها نیست و مستقیما گواهینامه سیستم مدیریت مانند ISO 9001، ISO 14001 یا ISO 45001 صادر نمی کند.
گواهینامه توسط Certification Body یا CB صادر می شود و اعتبار آن به زنجیره اعتباربخشی و دامنه فعالیت مرجع مربوط می شود.
بنابراین هنگام خرید گواهینامه ISO بهتر است به جای تمرکز صرف روی عبارت هایی مانند «بین المللی»، «معتبر» یا «تحت اعتبار Global ACI»، اطلاعات مرجع صدور و اعتباردهنده آن را بررسی کنید.
چگونه اعتبار یک گواهینامه ISO را بررسی کنیم؟
برای بررسی یک گواهینامه، فقط شماره گواهینامه را در یک سایت ناشناس جستجو نکنید.
چند مورد باید بررسی شود:
- نام دقیق شرکت دارنده گواهینامه
- شماره گواهینامه
- نام Certification Body
- استاندارد مورد گواهی
- دامنه فعالیت شرکت
- تاریخ صدور و انقضا
- وضعیت اعتبار مرجع صدور
- مرجع اعتباردهنده
- دامنه اعتبار مرجع اعتباردهنده
Global ACI نیز در راهنمای رسمی خود تاکید می کند که برای بررسی اعتبار یک سند دارای اعتباربخشی، ابتدا باید مرجع ارزیابی انطباق درج شده روی سند و سپس مرجع اعتباردهنده و دامنه اعتبار آن بررسی شود.
بنابراین «قابل استعلام بودن» با «دارای اعتبار بین المللی بودن» دقیقا یک مفهوم نیست. یک گواهینامه ممکن است در سایت یک شرکت یا دیتابیس قابل جستجو باشد، اما این موضوع به تنهایی اعتباربخشی بین المللی آن را اثبات نمی کند.
Global ACI چه تاثیری بر دریافت گواهی نامه ISO در ایران دارد؟
برای شرکت های ایرانی، مهم ترین موضوع این نیست که فقط نام IAF از روی یک گواهینامه حذف شود و عبارت Global ACI جای آن را بگیرد.
موضوع اصلی، زنجیره اعتباربخشی است.
اگر شرکت برای استفاده داخلی از گواهینامه ISO اقدام می کند، ممکن است الزامات کارفرما یا سازمان طرف قرارداد تعیین کننده باشد.
اما اگر هدف شرکت استفاده از گواهینامه در صادرات، همکاری با شرکت خارجی، مناقصه بین المللی یا ارائه مدارک به یک سازمان خارج از ایران باشد، باید شرایط پذیرش گواهینامه در کشور و صنعت مقصد نیز بررسی شود.
به همین دلیل توصیه می شود قبل از صدور گواهینامه، مشخص شود که مدرک قرار است دقیقا کجا و برای چه منظوری استفاده شود.
آیا گواهینامه Global ACI برای صادرات مناسب است؟
Global ACI با ایجاد MRA تلاش می کند پذیرش بین المللی نتایج ارزیابی انطباق را تسهیل کند؛ اما هیچ سازمان بین المللی نمی تواند تضمین کند که یک گواهینامه در تمام کشورها و برای تمام کاربردها بدون هیچ شرطی پذیرفته خواهد شد.
برای صادرات باید حداقل سه موضوع بررسی شود:
- الزامات کشور مقصد
- الزامات مشتری یا واردکننده
- وضعیت اعتبار مرجع صدور و اعتباردهنده در حوزه مورد نظر
بنابراین اگر شرکت شما برای صادرات به کشورهای اروپایی، آسیایی، کشورهای حوزه خلیج فارس یا بازارهای منطقه ای برنامه دارد، انتخاب شرکت صدور ایزو باید بر اساس کاربرد واقعی گواهینامه انجام شود، نه صرفا قیمت یا زمان صدور ایزو.
دریافت گواهینامه ISO با مشاوره رایان سرت
در انتخاب گواهینامه ISO، مهم تر از اینکه صرفا یک مدرک دریافت شود، این است که مدرک متناسب با هدف واقعی شرکت انتخاب شود.
رایان سرت در زمینه مشاوره، پیاده سازی و صدور گواهینامه های سیستم های مدیریتی فعالیت می کند و می تواند بر اساس زمینه فعالیت شرکت، نوع قراردادها، مناقصات، الزامات مشتری و هدف استفاده از گواهینامه، گزینه مناسب را بررسی کند.
اگر هدف شما فقط داشتن گواهینامه برای الزامات داخلی نیست و قرار است از ISO در مناقصه، صادرات، همکاری خارجی یا توسعه اعتبار تجاری شرکت استفاده کنید، بهتر است قبل از اقدام، وضعیت مرجع صدور و زنجیره اعتباربخشی آن بررسی شود.
رایان سرت می تواند فرآیند دریافت گواهینامه ISO را از مرحله بررسی نیاز سازمان تا انتخاب استاندارد و هماهنگی فرآیند صدور پیگیری کند.
جمع بندی
ورود Global ACI یکی از مهم ترین تغییرات ساختاری در نظام اعتباربخشی بین المللی در سال 2026 است. این سازمان از ابتدای سال 2026 فعالیت خود را آغاز کرده و نقش های سابق IAF و ILAC را در قالب یک ساختار واحد دنبال می کند.
با این حال، این تغییر به معنی بی اعتبار شدن فوری گواهینامه های قدیمی IAF یا ILAC نیست. برای اسناد قبلی، سازوکارهای انتقالی در نظر گرفته شده و وضعیت اعتبار باید بر اساس مرجع صادرکننده، اعتباردهنده، دامنه اعتبار و کاربرد گواهینامه بررسی شود.
در نتیجه، اگر قصد دریافت گواهینامه ISO دارید، به جای توجه صرف به نام یک لوگو، باید کل زنجیره اعتبار گواهینامه را بررسی کنید. این موضوع به ویژه برای شرکت هایی که قصد صادرات، حضور در مناقصات یا همکاری با مجموعه های خارجی را دارند اهمیت بیشتری دارد.
برای بررسی شرایط دریافت گواهینامه ISO و انتخاب مسیر مناسب بر اساس هدف شرکت، می توانید با رایان سرت به صورت رایگان مشورت کنید. 02144259582 – 09120616580
بدون دیدگاه